Wpisanie do rejestru wyborców jest formą urzędowego potwierdzenia posiadania praw wyborczych z uwzględnieniem faktu stałego zamieszkiwania na obszarze gminy.
Przesłanką decydującą o posiadaniu biernego lub czynnego prawa wyborczego w wyborach samorządowych jest fakt stałego zamieszkiwania — w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 9 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw; Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547 - tekst jednolity ze zmianami).
Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) do danej rady ma, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 1, każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania tej rady.
Nie majÄ… prawa wybierania osoby:
- pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sÄ…dowym;
- pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu;
- ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym.
Prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady. Nie mają prawa wybieralności osoby:
- karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego;
- wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.
Prawa wybieralności nie ma obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 2006 r. sygn. akt K 9/05 art.6 ust.1 w zw. z art.5 ust.1 i art.7 ust.1 oraz art.6a ust.1 w zw. z art. 7 ust.1 jest niezgodny z Konstytucją.
Podstawowe zasady prawa wyborczego
Aby wybory zostały uznane za demokratyczne, konieczne jest łączne spełnienie przesłanek, określanych jako podstawowe zasady prawa wyborczego, zawierające:
Na system gwarancji zasady powszechności wyborów składają się: nakaz wyznaczania wyborów na dzień wolny od pracy, tworzenie obwodów głosowania, instytucja rejestrów i spisów wyborców oraz zaświadczeń o prawie do głosowania, a także możliwość wniesienia protestu wyborczego w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, które mogło mieć wpływ na wynik wyborów;
- zasadę równości
- oznacza, iż każdy wyborca, w danych wyborach, może głosować tylko jeden raz i może oddać tylko tyle głosów, ile przysługuje innym wyborcom w określonym okręgu. Upraszczając: jeden człowiek – jeden głos. Zasada ta niesie ze sobą wymóg, aby głos każdego wyborcy miał tę sama siłę, wpływając w równym stopniu na wynik wyborów;
- zasadę bezpośredniości
- stanowi, iż wyborca oddając swój głos, bezpośrednio decyduje o składzie organów przedstawicielskich, jakimi są Sejm i Senat;
- zasadę tajności głosowania
- ma ona na celu zapewnienie każdemu z wyborców, że treść jego decyzji wyborczej nie będzie mogła być w żaden sposób ustalona i ujawniona. Gwarancją zachowania tej zasady jest wskazanie w Ordynacji wyborczej, by wszystkie karty do głosowania były jednakowe, a w każdym lokalu wyborczym znajdować się muszą kabiny do glosowania. Wyborca wchodzi do kabiny sam, a wypełniona już kartę do głosowania osobiście wrzuca do urny;
- zasadę proporcjonalności
- w ustalaniu wyniku wyborów – odnosi się wyłącznie do wyborów do Sejmu, co wynika wprost z Konstytucji (art. 96 ust. 2). Przyjęcie tej zasady oznacza, iż mandaty rozdziela się między zarejestrowane listy proporcjonalnie do liczby uzyskanych przez nie głosów, konieczne jest zatem istnienie wielomandatowych okręgów wyborczych. Przy ustalaniu wyników wyborów do Senatu ma zastosowanie zasada większości względnej, co oznacza, że wybierani są kandydaci, którzy uzyskali największą liczbę głosów.
źródło: wikipedia.org
| nastÄ™pna » |
|---|
